Boże Narodzenie jest tak zakorzenione w brytyjskiej kulturze, że łatwo zapomnieć, iż wiele świątecznych tradycji przybyło tam zza morza i oceanu, z państw takich jak Niemcy i USA. Bożonarodzeniowe tradycje stanowią jednak zdecydowanie część krajowego DNA, a niektóre z nich są typowe wyłącznie dla brytyjskich obchodów tych świąt.

Świąteczna choinka i lampki

Dla wielu osób Boże Narodzenie rozpoczyna się z chwilą włączenia świątecznych lampek w miastach, miasteczkach i wioskach w całej Wielkiej Brytanii, często przez znane osoby związane z danym regionem. Bożonarodzeniowe światełka rozwiesza się na budynkach i pomiędzy nimi, a także – oczywiście – na jednej lub wielu choinkach, wraz z innymi dekoracjami. Bywa, że tradycyjne lampki pojawiają się już w pierwszym tygodniu listopada, ku konsternacji tych, którzy uważają, że to za wcześnie.

Co roku odbywają się dyskusje na temat tego, kiedy ustawić świąteczne drzewko, rozwiesić lampki i udekorować dom. Wiele osób trzyma się tradycji rozstawiania i dekorowania choinki pierwszego dnia adwentu, podczas gdy inni czekają z tym do Wigilii. Tak czy inaczej, nawet najbardziej niechętni członkowie rodziny zazwyczaj angażują się w ten rytuał. Finalne umieszczenie anioła lub gwiazdy na szczycie drzewka jest często atrakcją zarezerwowaną dla najmłodszego dziecka w rodzinie.

Większość Brytyjczyków rozbiera choinkę i zdejmuje świąteczne dekoracje pomiędzy Boxing Day (26 grudnia) a pierwszym tygodniem stycznia, przy czym część z nich robi to zgodnie z tradycją w dzień Objawienia Pańskiego (12. dnia świąt Bożego Narodzenia).

Świąteczna choinka przywędrowała do domów z Niemiec za sprawą księcia Alberta w 1841 roku i od tamtej pory cieszy się rosnącą popularnością.

Reklamy

Niektórzy za nieoficjalne otwarcie sezonu świątecznego uznają moment, w którym w telewizji pojawiają się pierwsze bożonarodzeniowe reklamy. Chwili tej ze szczególnym apetytem wyczekują wyjątkowo zapaleni miłośnicy świątecznego okresu. Wielkie firmy detaliczne wydają obecnie miliony na uchwycenie „ducha świąt” i tworzą spektakularne reklamy, mające wprawić ludzi w dobry nastrój, zachęcić ich do rozmów o marce oraz skłonić do tego, by nie szczędzili pieniędzy na prezenty. Walka o „najlepszą” reklamę jest zażarta, a spoty tego typu uzyskują na YouTubie nawet kilka milionów wyświetleń.

Prezenty

Wywodzące się z Niemiec kalendarze adwentowe są powszechnie obecne w domach w całym kraju, a od kilku lat stają się coraz większe i droższe, kryjąc prezenty za każdymi z 24 drzwiczek oznaczających poszczególne dni aż do 25 grudnia – dnia Bożego Narodzenia.

W grudniu w szkołach i kościołach wciąż tradycyjnie wystawia się jasełka jako przypomnienie pierwotnej, chrześcijańskiej historii Bożego Narodzenia i objaśnienie tradycji wręczania prezentów. Dzieci tygodniami powtarzają swoje role przed występem, dorośli zaś często są w stanie nadal z nutką czułości (lub szyderczej autoironii) przypomnieć sobie wyuczone w dzieciństwie kwestie.

Według legendy, która ewoluowała z biegiem lat, w wigilijny wieczór Święty Mikołaj rozpoczyna swą podróż do każdego domostwa na świecie, siedząc w saniach wyładowanych prezentami i zaprzężonych w renifery, przy dźwięku mnóstwa dzwoneczków. Faktyczna historia Świętego Mikołaja, biskupa Miry, miała miejsce dawno temu w Azji, a renifery zostały dodane do opowieści w wyniku zabiegów literackich wiele stuleci później w Stanach Zjednoczonych. Dla wielu Brytyjczyków pozostaje to jednak istotną i pamiętną częścią dzieciństwa.

Wielu rodziców w całym kraju w okresie przedświątecznym zabiera swoje dzieci do chaty Świętego Mikołaja, by odczekawszy w kolejce, mogły usiąść mu na kolanach i dostać prezent.
Czasem rodzice zostawiają też w kuchni nadgryzione ciastko mince pie i niepełną szklankę mleka lub sherry, by „udowodnić” maluchom, że Święty Mikołaj odwiedził je w nocy i zostawił wszystkim prezenty pod choinką albo przy łóżkach.

Zapakowane podarunki wymienia się zazwyczaj w bożonarodzeniowy poranek lub po południu, zaczynając od mniejszych prezentów schowanych w świątecznych skarpetach, przeznaczonych dla dzieci. Niektóre rodziny otwierają prezenty w wieczór wigilijny, a inne czekają aż do Boxing Day. Wielu Brytyjczyków, zwłaszcza podczas wizyt u swoich bliskich, nie rozpakowuje wszystkich prezentów naraz, lecz rozkłada to na kilka dni, nawet do Nowego Roku.

Otwieraniu prezentów w dowolnym momencie dnia lub nocy może opcjonalnie towarzyszyć nieco kiczowata świąteczna muzyka w tle…

Kolędy, muzyka i zabawa

Muzyka świąteczna stanowi potężną część brytyjskiej kultury. Tradycyjne kolędy śpiewane są w kościołach podczas specjalnych nabożeństw oraz wykonywane przez orkiestry dęte na ulicach i świątecznych targach, a także przez kolędników wędrujących od drzwi do drzwi, którzy często otrzymują datki na rzecz swojego kościoła lub na szczytne cele w zamian za piosenkę. W ostatnich latach świąteczną muzykę popową usłyszeć można od listopada w większości sklepów, w telewizji, w radiu i na bożonarodzeniowych imprezach.

Świąteczna muzyka popularna to w dużej mierze piosenki z bożonarodzeniowych list przebojów z ubiegłych lat. Towarzyszyły im kultowe teledyski, które umocniły ich pozycję świątecznych hitów i dały początek zjawisku bożonarodzeniowych jumperów („krzykliwych”, jaskrawych swetrów w zabawne wzory).

Marzenie o dickensowskich świętach

W okresie wiktoriańskim Boże Narodzenie w Wielkiej Brytanii zaczęto ponownie postrzegać jako czas hucznych uroczystości, do czego w niemałym stopniu przyczynił się powieściopisarz Charles Dickens. Wydanie w 1843 roku „Opowieści wigilijnej” rozpoczęło narodowy powrót do obchodów Bożego Narodzenia; to także poprzez tę powieść Dickens zapoczątkował ogólnokrajową obsesję na punkcie śniegu w tym okresie – o „białych świętach” rokrocznie marzą całe rzesze Brytyjczyków.

W tym samym roku angielski urzędnik państwowy sir Henry Cole wynalazł świąteczną kartkę pocztową. Wielu Brytyjczyków co roku spędza mnóstwo czasu na pisaniu i wysyłaniu kart do przyjaciół i rodziny.

Tradycyjne napoje bożonarodzeniowe

Wino grzane to główny tradycyjny napój spożywany przed świętami, często serwowany na bożonarodzeniowych jarmarkach i pubach jako zimowy rozgrzewacz. Kolejnym jest eggnog – wywodzący się z wczesnośredniowiecznego brytyjskiego possetu, czyli gorącego napoju mlecznego przypominającego piwo typu ale – który z czasem zaczęto wiązać z okresem świątecznym.

Dla wielu Brytyjczyków niemal zwyczajem stały się wypady w Wigilię bezpośrednio po pracy do pubów i barów z kolegami czy przyjaciółmi. W wieczór wigilijny również sporo osób wychodzi na spotkanie z przyjaciółmi, z którymi w ciągu świątecznego tygodnia raczej nie miałyby już szansy się zobaczyć, jako że Boże Narodzenie jest ogólnie uznawane za czas dla rodziny.

Przed bożonarodzeniowym obiadem w Wielkiej Brytanii tradycyjnie pije się drink Buck’s Fizz z sokiem pomarańczowym, a za ogólnie akceptowalną przyjmuje się lampkę szampana w świąteczny poranek, do śniadania lub nawet przed nim. Czerwone wino, brandy, porto i Baileys to również typowe opcje dla amatorów świątecznych napojów wyskokowych.

Świąteczny obiad

Chrześcijanie zazwyczaj uczestniczą w porannym nabożeństwie w kościele, by następnie wrócić do przygotowywania świątecznego obiadu, w którym w ramach corocznej tradycji uczestniczy także wiele osób bez przynależności religijnej. Alternatywnie można się wybrać na pasterkę – mszę odprawianą o północy w noc wigilijną.

Święta w Wielkiej Brytanii skupiają się tak naprawdę wokół obiadu w dniu Bożego Narodzenia, który odbywa się między godziną 12 a mniej więcej 17.

Na tradycyjny świąteczny obiad w Wielkiej Brytanii składa się pieczony indyk (zwykle faszerowany), sos pieczeniowy, „świnki w kocykach” (kiełbaski zawijane w bekon), pudding Yorkshire, sos żurawinowy, pieczone ziemniaki i warzywa (tradycyjnie brukselka i zapiekany pasternak). Co roku należy zdecydować, jakiej wielkości indyka kupić, a następnie jak najlepiej go przygotować i przyrządzić. Osobom, które nie lubią indyka, jako alternatywę podaje się inne mięso, np. wieprzowinę lub kurczaka. Dla osób niejedzących mięsa przygotowuje się oddzielne potrawy.

Propozycje deserów w dzisiejszych czasach przytłaczają bogactwem wyboru. Do najbardziej tradycyjnych należą ciastka mince pie i świąteczny pudding – oba podawane z custardem (kremem o konsystencji rzadkiego budyniu). Ciasta takie jak Tunis cake, rolada Yule log czy przypominające keks Christmas cake również często goszczą na stołach po daniu głównym.
Po deserze zwykle proponuje się gościom deskę serów z krakersami lub chlebem, a do tego podać można kieliszek porto.

Royal Christmas Message (przemowa królowej znana obecnie jako The Queen’s Speech) jest transmitowana w Wielkiej Brytanii od 1932 roku, lecz z chwilą pojawienia się rozrywek multimedialnych zaczęła tracić na popularności.

Boxing Day

Pomysł na ten dzień narodził się w Wielkiej Brytanii i stanowi kolejną okazję do spotkania z rodziną lub przyjaciółmi, jeśli nie było to możliwe w samo Boże Narodzenie. Pochodzenie określenia Boxing nie jest do końca jasne, choć historycznie był to dzień, w którym służbie pozwalano rozpakować prezenty. Wielu przyjmuje więc to uzasadnienie, aby mieć możliwość otwarcia (unbox) pozostałych po dniu Bożego Narodzenia prezentów.
Niektóre rodziny w Boxing Day ponownie zasiadają do świątecznego obiadu, większość jednak dojada pozostałości po wielkim dniu, a także serwuje szeroki wybór potraw na zimno, pikli, serów i przekąsek takich jak chipsy, paluszki chlebowe i dipy. Wszystko to może jeszcze postać przez kilka dni, nie trzeba więc przygotowywać kolejnych posiłków i kucharze mają wreszcie chwilę na zasłużony odpoczynek.

Uroczystości noworoczne

Tradycyjne uroczystości na pożegnanie roku oznaczają koniec świątecznego okresu w Wielkiej Brytanii. Większość zatrudnionych wraca do pracy tuż po Nowym Roku, czasem już 2 stycznia, co może stanowić szok dla organizmu!

Mamy nadzieję, że ten artykuł ci się spodobał. Czy masz jakieś rodzinne tradycje bożonarodzeniowe, którymi chciałbyś się podzielić? Daj nam znać na Facebooku!